Lekcja 6: Proszę rachunek
1. Introducción: En la cafetería y el restaurante
¡Bienvenido a la lección 6! Esta es quizás la lección más práctica del libro porque te da todas las herramientas para sobrevivir — y disfrutar — en una cafetería o restaurante polaco. El título Proszę rachunek significa "La cuenta, por favor" — esa frase que siempre buscamos al final de una comida. Pero antes de pedir la cuenta hay que pedir la comida, y para eso el polaco tiene un sistema muy elegante basado en el verbo prosić (pedir/por favor). Fíjate en que esta lección combina vocabulario muy concreto con gramática importante: el plural de los sustantivos y el instrumental con z (con). Vamos paso a paso.
2. Vocabulario I: Comida y bebida
Antes de entrar a una kafejka (cafetería) o restauracja (restaurante), vamos a armar nuestro vocabulario. Fíjate en algo fascinante: el polaco tiene muchos internacionalismos que reconocerás inmediatamente — kawa (café), herbata (té, del árabe "sharba"), pizza, sok (jugo, cognado del inglés "suck"... ¡aunque no lo parezca!). Hay también palabras con historia curiosa.
2.1 Bebidas — napoje
| Polaco |
Pronunciación |
Español |
Nota / Truco |
| kawa |
[KA-va] |
café |
Del árabe "qahwa" — igual que en español "café" |
| herbata |
[her-BA-ta] |
té |
Del árabe sharbat (jarabe/bebida); relacionado con "sherbet" |
| woda mineralna |
[VO-da mi-ne-RAL-na] |
agua mineral |
gazowana = con gas; niegazowana = sin gas |
| sok |
[sok] |
zumo/jugo |
pomarańczowy = de naranja; jabłkowy = de manzana |
| piwo |
[PYI-vo] |
cerveza |
Polonia es uno de los mayores productores de cerveza de Europa |
| wino |
[VI-no] |
vino |
¡Igual que en español! Del latín vinum |
| mleko |
[MLE-ko] |
leche |
Cognado del eslavo común; relacionado con el latín lac, lactis |
| wódka |
[VUD-ka] |
vodka |
Literalmente "aguita" — diminutivo de woda (agua) |
2.2 Comida básica — jedzenie
| Polaco |
Pronunciación |
Español |
Nota |
| chleb |
[chleb] |
pan (de hogaza) |
El chleb polaco es oscuro y denso, muy diferente al pan blanco |
| bułka |
[BUU-ka] |
panecillo |
Pan redondo, suave; para bocadillos |
| kanapka |
[ka-NAP-ka] |
bocadillo / sándwich |
Del francés "canapé" — rebanada de pan con algo encima |
| masło |
[MAS-wo] |
mantequilla |
La "ł" suena como "w" en inglés |
| ser żółty / ser biały |
[ser ZHUU-ty / BYA-wy] |
queso curado / queso fresco |
żółty = amarillo; biały = blanco |
| szynka |
[SHIN-ka] |
jamón / fiambre de cerdo |
Muy común en los desayunos polacos |
| kiełbasa |
[kyew-BA-sa] |
salchicha / embutido |
¡La kiełbasa es tan famosa que se exportó al inglés como "kielbasa"! |
| zupa |
[ZU-pa] |
sopa |
En Polonia se come sopa en casi todas las comidas principales |
| kotlet schabowy |
[KOT-let sha-BO-vy] |
chuleta empanada |
Plato nacional polaco; como el Wiener Schnitzel |
| pierogi |
[pye-RO-gi] |
ravioles polacos |
ruskie = con patata y requesón; uno de los platos más icónicos |
| ciasto |
[CHAS-to] |
tarta / pastel |
¡Atención! ciasto ≠ ciastko (galleta/pastelito pequeño) |
| lody |
[LO-dy] |
helado (siempre plural) |
gałka = bola de helado; lody waniliowe = helado de vainilla |
| sałatka |
[sa-WAT-ka] |
ensalada (preparada) |
¡Atención! sałata ≠ sałatka: sałata = lechuga (la planta); sałatka = ensalada (el plato) |
| frytki |
[FRIT-ki] |
patatas fritas |
Del francés "frites"; siempre en plural |
| ryż |
[rizh] |
arroz |
Suena a "rizh"; la ż = j francesa |
| makaron |
[ma-KA-ron] |
pasta / macarrones |
Del italiano "maccheroni" |
| pizza |
[PIZ-za] |
pizza |
¡Internacionalismo total! Muy popular en Polonia |
Dos confusiones clásicas:
- sałata (lechuga, la planta) ≠ sałatka (ensalada, el plato preparado)
- ciasto (tarta, pastel grande) ≠ ciastko (galleta, pastelito pequeño)
El sufijo
-ka/-ko en polaco a menudo hace el diminutivo, pero aquí cambia el significado. ¡Memorízalos como palabras distintas!
3. Vocabulario II: Verduras, frutas y desayuno
3.1 Owoce (frutas)
| Singular (mianownik) |
Plural |
Español |
| banan | banany | plátano |
| jabłko | jabłka | manzana |
| gruszka | gruszki | pera |
| pomarańcza | pomarańcze | naranja |
| cytryna | cytryny | limón |
| winogrono | winogrona | uva |
3.2 Warzywa (verduras)
| Singular |
Plural |
Español |
| pomidor | pomidory | tomate |
| ogórek | ogórki | pepino |
| ziemniak | ziemniaki | patata |
| marchewka | marchewki | zanahoria |
| papryka | papryki | pimiento |
| cebula | cebule | cebolla |
| kapusta | kapusty | col / repollo |
3.3 Desayuno — śniadanie y condimentos
| Polaco |
Español |
Polaco |
Español |
| jajko | huevo | miód | miel |
| dżem | mermelada | cukier | azúcar |
| płatki śniadaniowe | cereales del desayuno | sól | sal |
| musztarda | mostaza | pieprz | pimienta |
| keczup | ketchup | śmietanka | nata/crema |
4. Frases para pedir — Situaciones reales en cafetería y restaurante
Ahora viene la parte más práctica. El verbo prosić (pedir / rogar) es la clave de toda esta lección. En polaco, cuando pides algo en un bar o restaurante, usas la forma proszę (yo pido, usted pide) seguida del objeto en biernik (acusativo). Es exactamente como en latín: el objeto de pedir es el objeto directo. Fíjate en que proszę literalmente significa "ruego" pero se usa como "por favor, tráigame...". También puedes oír poproszę, que es una forma más completa del mismo verbo con prefijo po- que enfatiza la petición.
4.1 Formas de pedir
| Frase polaca |
Español |
Registro |
| Proszę kawę. |
Un café, por favor. |
Estándar, muy común |
| Poproszę kawę. |
Un café, por favor. (más explícito) |
Ligeramente más formal |
| Czy mogę prosić o kawę? |
¿Podría traerme un café? |
Muy cortés |
| Czy mogę dostać kawę? |
¿Puedo tomar un café? |
Informal |
| Proszę kartę. |
La carta/menú, por favor. |
Al sentarse |
| Proszę rachunek. |
La cuenta, por favor. |
Al terminar |
| Ile to kosztuje? |
¿Cuánto cuesta esto? |
Neutro |
| Ile kosztuje kawa? |
¿Cuánto cuesta el café? |
Neutro |
| Co dla pana/pani? |
¿Qué va a tomar usted? (dicho por el camarero) |
Formal del camarero |
| Słucham. |
¿En qué puedo ayudarle? / Dígame. |
Del camarero |
| Czy coś jeszcze? |
¿Algo más? |
Del camarero |
| Niestety, nie ma… |
Lo siento, no hay… |
Del camarero |
| Reszta dla pana/pani. |
Quédese con el cambio. |
Del cliente |
| Smacznego! |
¡Que aproveche! |
Deseo al comer |
4.2 Diálogo modelo en la cafetería "Filiżanka"
Kelner: Dzień dobry.
Klient: Dzień dobry. Proszę kartę.
Kelner: Proszę. Co dla pana/pani?
Klient: Proszę kawę z mlekiem i wodę mineralną.
Kelner: Gazowaną czy niegazowaną?
Klient: Niegazowaną.
Kelner: Proszę bardzo. Czy coś jeszcze?
Klient: Nie, dziękuję.
...
Klient: Proszę rachunek.
Kelner: Proszę bardzo. 15 złotych.
Klient: Proszę. Reszta dla pana.
Kelner: Dziękuję bardzo.
4.3 Diálogo modelo en el restaurante "Smacznego"
Kelner: Dobry wieczór.
Klient: Dobry wieczór. Proszę kartę.
Kelner: Proszę. Słucham pana.
Klient: Proszę rosół, kurczaka z ziemniakami i kawę.
Kelner: Niestety, nie ma rosołu.
Klient: Jest barszcz?
Kelner: Tak, bardzo smaczny.
Klient: Proszę barszcz. Dziękuję.
[30 minut później / 30 minutos después]
Klient: Proszę rachunek.
Kelner: Proszę bardzo. 41 złotych.
Klient: Proszę. Reszta dla pana.
Kelner: Dziękuję bardzo. Dobranoc.
Klient: Dobranoc.
Fíjate en cómo Proszę hace varias funciones en el diálogo: (1) "Aquí tiene" cuando el camarero trae algo, (2) "Por favor, tráigame..." cuando el cliente pide, (3) "Tome" cuando se paga. Es una palabra con una increíble versatilidad pragmática. ¿Ves cómo el contexto define el significado?
5. Los números 100–1000: lógica completa
¡Llegamos a una de las partes más sistemáticas y agradecidas de esta lección! Los números de 100 a 1000 en polaco tienen una lógica perfectamente coherente. Una vez que entiendes el patrón, puedes construir cualquier número sin dificultad. Vamos a verlo con calma.
5.1 Las centenas — números exactos
| Número |
Polaco |
Pronunciación |
Análisis de la palabra |
| 100 |
sto |
[sto] |
Raíz única, base del sistema |
| 200 |
dwieście |
[DVYESH-che] |
dwie (dos, fem.) + -ście |
| 300 |
trzysta |
[TSHIS-ta] |
trzy (tres) + -sta |
| 400 |
czterysta |
[chte-RIS-ta] |
cztery (cuatro) + -sta |
| 500 |
pięćset |
[PYENCH-set] |
pięć (cinco) + -set |
| 600 |
sześćset |
[SHESHCH-set] |
sześć (seis) + -set |
| 700 |
siedemset |
[SYE-dem-set] |
siedem (siete) + -set |
| 800 |
osiemset |
[O-shyem-set] |
osiem (ocho) + -set |
| 900 |
dziewięćset |
[dzye-VYENCH-set] |
dziewięć (nueve) + -set |
| 1000 |
tysiąc |
[TI-shonts] |
Palabra única; cognado del alemán "tausend" |
¿Ves la lógica ahora? El sistema tiene
tres grupos según los sufijos:
- 100 → sto (palabra única)
- 200, 300, 400 → sufijo -ście/-sta (número + -sta o forma especial)
- 500–900 → sufijo -set (número + -set)
Fíjate en que 300 y 400 usan
-sta, mientras que 500-900 usan
-set. ¿Por qué? Es una reliquia histórica del proto-eslavo donde existían formas duales para 2, 3, 4 (números "pequeños") y formas de plural para 5 en adelante. El polaco conservó esa distinción en las centenas.
5.2 Números compuestos — cómo combinarlos
Para formar números compuestos (por ejemplo 234, 567, 819) simplemente concatenas: centena + decena + unidad. No hay ninguna palabra de enlace como "y" en español. Es exactamente igual a como funciona en alemán o ruso.
234 = dwieście trzydzieści cztery
456 = czterysta pięćdziesiąt sześć
789 = siedemset osiemdziesiąt dziewięć
100 → sto
150 → sto pięćdziesiąt
333 → trzysta trzydzieści trzy
500 → pięćset
710 → siedemset dziesięć
999 → dziewięćset dziewięćdziesiąt dziewięć
1000 → tysiąc
5.3 Números de teléfono — cómo leerlos
En Polonia los números de teléfono se leen en pares o en bloques. El número de país es plus czterdzieści osiem (+48). Fíjate: para leer un número como 22 412-56-02 dirías: "dwadzieścia dwa, czterysta dwanaście, pięćdziesiąt sześć, zero dwa".
Policja: 997 = dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem
Pogotowie (ambulancia): 999 = dziewięćset dziewięćdziesiąt dziewięć
Straż pożarna (bomberos): 998 = dziewięćset dziewięćdziesiąt osiem
Telefon alarmowy UE: 112 = sto dwanaście
6. Los precios: złoty y grosz — la declinación completa
Este es el punto más técnico pero también el más útil de la lección. En polaco, la palabra que sigue a un número cambia de forma según ese número. Ocurre con złoty (la moneda polaca, literalmente "de oro" — relacionada con złoto = oro) y con grosz (el equivalente al céntimo). Esta variación no es aleatoria — sigue una lógica perfectamente sistemática que el polaco aplica a todos los sustantivos contables. Presta mucha atención.
6.1 La lógica de złoty/złote/złotych
| Número |
Forma de złoty |
Ejemplo |
¿Por qué? |
| 1 |
złoty |
1 złoty |
Nominativo singular masculino |
| 2, 3, 4 |
złote |
2 złote, 3 złote, 4 złote |
Nominativo plural (número "pequeño") |
| 5–21 |
złotych |
5 złotych, 21 złotych |
Genitivo plural (número "grande") |
| 22, 23, 24 |
złote |
22 złote, 23 złote, 24 złote |
Terminan en 2, 3, 4 → como 2, 3, 4 |
| 25–31 |
złotych |
25 złotych, 31 złotych |
Genitivo plural |
| 32, 33, 34 |
złote |
32 złote |
Terminan en 2, 3, 4 |
| …0, …1, …5–9 |
złotych |
40 złotych, 100 złotych |
Genitivo plural |
¿Ves la regla? Lo que importa es la última cifra del número (salvo para los "teens" 11–19 que siempre llevan genitivo). Si termina en 2, 3 o 4 → złote; si termina en 0, 1, 5, 6, 7, 8 o 9 → złotych. El 1 es especial: 1 złoty (singular); pero 21 złotych (porque el 1 está precedido por otra decena, cambia la lógica). Fíjate en cómo 12, 13, 14 también llevan złotych aunque terminen en 2, 3, 4 — los "teenagers" son irregulares en todo, ¡incluso en polaco!
6.2 La lógica de grosz/grosze/groszy
| Número |
Forma de grosz |
Ejemplo |
| 1 |
grosz |
1 grosz |
| 2, 3, 4 |
grosze |
2 grosze, 3 grosze, 4 grosze |
| 5–21 |
groszy |
5 groszy, 21 groszy |
| 22, 23, 24 |
grosze |
22 grosze |
| 25 en adelante |
groszy |
50 groszy, 99 groszy |
6.3 Ejemplos de precios reales
Kawa kosztuje 8 złotych. → El café cuesta 8 złotych.
Herbata kosztuje 6 złotych. → El té cuesta 6 złotych.
Piwo małe kosztuje 6 złotych 50 groszy. → La cerveza pequeña cuesta 6,50 zł.
Płyta kosztuje 49 złotych i 99 groszy. → El CD cuesta 49,99 zł.
Kotlet schabowy kosztuje 22 złote. → La chuleta cuesta 22 złote.
Proszę bardzo. 41 złotych. → Aquí tiene. 41 złotych.
Bilet kosztuje 24 złote. → La entrada cuesta 24 złote.
El símbolo de la moneda polaca es zł. En conversación, a veces se simplifica diciendo solo el número: "To jest osiemnaście" (= "Son 18 [zł]"). En Polonia el euro no se usa — Polonia es miembro de la UE pero mantiene el złoty. El tipo de cambio aproximado: 1 EUR ≈ 4,25 zł.
7. Gramática I: Narzędnik (instrumental) con la preposición z
Aquí viene una construcción preciosa y muy práctica: z (con) + narzędnik. En polaco, cuando dices "café con leche" o "té con limón", el sustantivo que va después de z (con) debe estar en caso instrumental. Es igual que en latín: cum lacte (con leche). El español simplificó y ya no cambia la forma; el polaco conservó la declinación. Pero la buena noticia es que ya conocemos el instrumental de la lección anterior — ¡ahora lo aplicamos en el restaurante!
7.1 El narzędnik singular — repaso y ampliación
| Género |
Mianownik |
Narzędnik (con z) |
Sufijo |
| Femenino en -a |
mleko → leche cytryna → limón śmietanka → nata |
z mlekiem z cytryną ze śmietanką |
-a → -ą -o → -iem (neutro) |
| Neutro en -o |
mleko |
z mlekiem |
-o → -iem |
| Masculino |
cukier → azúcar lód → hielo sok → zumo |
z cukrem z lodem z sokiem |
+ -em (con alternancia vocálica) |
| Femenino en -a |
śmietanka musztarda cytryna |
ze śmietanką z musztardą z cytryną |
-a → -ą |
Fíjate en ze vs. z: cuando la palabra siguiente empieza por una consonante difícil de pronunciar combinada con z (como ze śmietanką, ze mną), se usa ze en lugar de z para facilitar la pronunciación. Es exactamente como en español "en" vs "em" antes de b/p (en realidad "un" / "um" en posición), o el inglés "a" vs. "an".
7.2 Frases con z + narzędnik — el menú del café
kawa z mlekiem → café con leche (mleko → mlekiem, neutro)
kawa z cukrem → café con azúcar (cukier → cukrem, masc.)
herbata z cytryną → té con limón (cytryna → cytryną, fem.)
herbata z miodem → té con miel (miód → miodem, masc.)
herbata bez cukru → té sin azúcar (bez + genitivo)
piwo z sokiem → cerveza con zumo (sok → sokiem, masc.)
kotlet z ziemniakami → chuleta con patatas (ziemniaki → ziemniakami, pl.)
kurczak z frytkami → pollo con patatas fritas (frytki → frytkami, pl.)
bułka z masłem i serem → panecillo con mantequilla y queso
herbata z mlekiem lub z cytryną → té con leche o con limón
¿Ves el patrón del plural instrumental? Los plurales en narzędnik terminan en -ami (ziemniaki → ziemniakami, frytki → frytkami). Es una terminación muy regular y fácil de reconocer. Cuando oigas -ami al final de una palabra, casi siempre es instrumental plural.
Contraste importante: z (con) + narzędnik vs. bez (sin) + dopełniacz (genitivo):
herbata z cukrem (con azúcar — instrumental)
herbata bez cukru (sin azúcar — genitivo)
Dos preposiciones, dos casos distintos. ¡Memoriza estos dos pares juntos!
8. Gramática II: El plural del nominativo — mianownik liczby mnogiej
Esta es la parte más sistemática de la lección 6. El plural en polaco no es tan simple como añadir una -s como en español. Hay patrones distintos según el género y la terminación del sustantivo. Pero hay buenas noticias: los patrones son regulares y con práctica se vuelven automáticos. Vamos a verlos todos con ejemplos del vocabulario de comida que ya conocemos.
8.1 Plural de sustantivos masculinos inanimados
Sufijos más comunes: -y (después de consonantes duras) o -i (después de k, g).
| Singular |
Plural |
Regla |
| chleb | chleby | + -y |
| ser | sery | + -y |
| banan | banany | + -y |
| pomidor | pomidory | + -y |
| kotlet | kotlety | + -y |
| ogórek | ogórki | -ek → -i (pérdida de la e móvil) |
| ziemniak | ziemniaki | + -i (tras k) |
| kurczak | kurczaki | + -i (tras k) |
Fíjate en ogórek → ogórki: la -e- que hay antes de la -k desaparece en el plural. Es lo que llamamos "e móvil" o "e fluente" — una vocal que aparece solo en ciertas formas. También ocurre con pies → psy (perro → perros). Es un fenómeno muy propio del polaco (y de otras lenguas eslavas).
8.2 Plural de sustantivos femeninos
| Singular |
Plural |
Regla |
| kawa | kawy | -a → -y |
| herbata | herbaty | -a → -y |
| cytryna | cytryny | -a → -y |
| zupa | zupy | -a → -y |
| ryba | ryby | -a → -y |
| bułka | bułki | -ka → -ki (k + i) |
| gruszka | gruszki | -ka → -ki |
| marchewka | marchewki | -ka → -ki |
| papryka | papryki | -ka → -ki |
| frytka | frytki | -ka → -ki |
| pomarańcza | pomarańcze | -a → -e (tras consonante palatal) |
| cebula | cebule | -a → -e |
8.3 Plural de sustantivos neutros
| Singular |
Plural |
Regla |
| jabłko | jabłka | -o → -a |
| jajko | jajka | -o → -a |
| wino | wina | -o → -a |
| piwo | piwa | -o → -a |
| winogrono | winogrona | -o → -a |
| warzywo | warzywa | -o → -a |
| owoc | owoce | -c → -ce (especial) |
Fíjate en la belleza del sistema: los neutros en -o simplemente cambian la -o por -a en plural. Es casi matemático. Wino → wina (el vino → los vinos), jabłko → jabłka (la manzana → las manzanas). Fácil y regular.
8.4 Resumen visual del plural
| Género |
Terminación sing. |
Terminación pl. |
Ejemplo |
| Masculino inanimado |
consonante |
-y / -i |
chleb → chleby; ziemniak → ziemniaki |
| Femenino |
-a |
-y / -i / -e |
kawa → kawy; bułka → bułki; pomarańcza → pomarańcze |
| Neutro |
-o / -e |
-a / -a |
jabłko → jabłka; wino → wina |
9. Números de teléfono: emergencias y embajadas
El libro incluye los números de emergencia polacos, que todo viajero debería conocer. Vamos a leerlos en polaco con la pronunciación correcta.
| Servicio |
Número |
En polaco |
| Policja (Policía) |
997 |
dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem |
| Pogotowie (Ambulancia) |
999 |
dziewięćset dziewięćdziesiąt dziewięć |
| Straż pożarna (Bomberos) |
998 |
dziewięćset dziewięćdziesiąt osiem |
| Telefon alarmowy UE (Emergencias EU) |
112 |
sto dwanaście |
| Ambasada RFN (Alemania) |
22 584-17-00 |
dwadzieścia dwa, pięćset osiemdziesiąt cztery… |
| Ambasada Francji (Francia) |
22 529-30-00 |
dwadzieścia dwa, pięćset dwadzieścia dziewięć… |
| Ambasada Austrii (Austria) |
22 841-00-81 |
dwadzieścia dwa, osiemset czterdzieści jeden… |
El número universal de emergencias europeo es el 112, que funciona desde cualquier teléfono, incluso sin tarjeta SIM, en todos los países de la UE. En Polonia también funcionan los números nacionales 997, 998, 999.
10. Errores típicos del hispanohablante
Usar el nominativo después de Proszę al pedir:
❌ Proszę kawa. (nominativo)
✅ Proszę kawę. (biernik/acusativo)
¿Por qué? Proszę es un verbo transitivo (pedir algo), y el objeto de pedir va en acusativo. En español "pido un café" — el café es objeto directo. En polaco igual, pero la forma cambia: kawa → kawę.
Confundir z (instrumental) con bez (genitivo):
❌ Herbata bez cukrem. (instrumental con bez)
✅ Herbata bez cukru. (genitivo con bez)
✅ Herbata z cukrem. (instrumental con z)
Regla: z (con) + narzędnik; bez (sin) + dopełniacz (genitivo). Dos preposiciones, dos casos. ¡Memoriza los dos juntos como un par opuesto!
Mezclar złote y złotych:
❌ To kosztuje 5 złote.
✅ To kosztuje 5 złotych. (5 usa genitivo plural)
❌ To kosztuje 22 złotych.
✅ To kosztuje 22 złote. (22 termina en 2 → nominativo plural)
Regla rápida: si el número termina en 2, 3 o 4 (pero no es 12, 13, 14) → złote; en todos los demás casos → złotych.
Usar formas de plural incorrectas:
❌ bułkas (anglicismo, no existe en polaco)
❌ bułkie (terminación inventada)
✅ bułki (femeninos en -ka → -ki en plural)
Recuerda: en polaco no hay una única terminación de plural como -s en español o -s/-es en inglés. Hay diferentes sufijos según el género.
Confundir sałata y sałatka:
❌ Pedir "sałata" cuando quieres ensalada mixta como plato
✅ sałata = lechuga (la planta en sí)
✅ sałatka = ensalada (el plato preparado)
Del mismo modo: ciasto = tarta/pastel; ciastko = galleta/pastelito pequeño. El sufijo -ko no es solo diminutivo aquí — cambia el significado.
Pronunciar mal los números de 300 y 400:
❌ *trzysto, *czterysto
✅ trzysta, czterysta (con sufijo -sta, no -sto)
Y para 500-900 el sufijo es -set, no -sto:
❌ *pięćsto
✅ pięćset
11. Ejercicios de autoevaluación
Ejercicio 1 — En el restaurante: completa el diálogo
Rellena los huecos con las palabras correctas (algunas opciones: proszę, kosztuje, rachunek, kartę, złotych, złote, nie ma, smacznego).
Kelner: Dobry wieczór! Co dla pana?
Klient: Dzień dobry. __________ kartę.
Kelner: Proszę. Słucham.
Klient: __________ barszcz i kotlet schabowy z ziemniakami.
Kelner: Niestety, __________ kotleta schabowego. Jest kurczak z ziemniakami.
Klient: Dobrze, __________ kurczaka. Dziękuję.
Kelner: __________ ! [deseo al servir]
[po obiedzie / después de la comida]
Klient: __________ rachunek.
Kelner: Proszę. 33 __________ .
Klient: [da 40 zł] Proszę. Reszta dla pana.
1. Proszę | 2. Proszę | 3. nie ma | 4. Proszę | 5. Smacznego | 6. Proszę | 7. złote (33 termina en 3 → złote). Nota: si fuera 35 sería złotych.
Ejercicio 2 — Los números: escribe en letras
- 255 = ___________________________________
- 312 = ___________________________________
- 470 = ___________________________________
- 624 = ___________________________________
- 801 = ___________________________________
- 999 = ___________________________________
- 1000 = ___________________________________
Ahora di el precio: 22 złote / 47 złotych / 4 złote / 1 złoty / 15 złotych / 23 złote.
1. dwieście pięćdziesiąt pięć |
2. trzysta dwanaście |
3. czterysta siedemdziesiąt |
4. sześćset dwadzieścia cztery |
5. osiemset jeden |
6. dziewięćset dziewięćdziesiąt dziewięć |
7. tysiąc
Precios: 22 → złote; 47 → złotych; 4 → złote; 1 → złoty; 15 → złotych; 23 → złote.
Ejercicio 3 — Narzędnik con z: completa las frases
Transforma el sustantivo entre paréntesis al instrumental para usar con z.
- Poproszę herbatę __________ . (cytryna)
- Lubię kawę __________ . (mleko)
- Proszę kurczaka __________ . (ziemniaki)
- Czy jest bułka __________ ? (masło)
- Proszę piwo __________ . (sok)
- Jem chleb __________ i __________ . (szynka, ser)
- Lubię pierogi __________ . (śmietanka)
1. z cytryną (-a → -ą) |
2. z mlekiem (-o → -iem, neutro) |
3. z ziemniakami (plural -ami) |
4. z masłem (-o → -em, neutro, con alternancia: masło → masłem) |
5. z sokiem (masc. + -iem/-em: sok → sokiem) |
6. z szynką (-a → -ą) i z serem (masc. + -em) |
7. ze śmietanką (ze- porque empieza con ś; -a → -ą)
12. Contexto cultural polaco
El desayuno polaco — śniadanie: El desayuno polaco es abundante y salado. La tradición dicta comer pan oscuro (chleb żytni = pan de centeno) con mantequilla, queso blanco, fiambre y pepino. También es muy común el twaróg (requesón). El café o el té siempre están presentes. A diferencia del desayuno español, no se comen dulces por la mañana — eso está reservado para la merienda. Los polacos dicen: "Śniadanie zjedz sam, obiadem podziel się z przyjacielem, kolację oddaj wrogowi" (el desayuno cómetelo solo, el almuerzo compártelo con un amigo, la cena dásela a tu enemigo).
La cocina polaca — kuchnia polska: La cocina polaca es sustanciosa y refleja el clima continental. Los platos más icónicos son: bigos (estofado de col con carne y embutido — el plato nacional), pierogi ruskie (ravioles rellenos de patata y requesón), żurek (sopa ácida de centeno con huevo y embutido), kotlet schabowy (chuleta de cerdo empanada, similar al Wiener Schnitzel), y kaczka z jabłkami (pato con manzanas). La tradición dice que el bigos mejora recalentado — los polacos lo hacen durante días.
Cafeterías en Polonia — kawiarnie: Las kawiarnie polacas son mucho más que lugares para tomar café: son espacios culturales con historia literaria. En Cracovia, la Kawiarnia Noworolski en el mercado principal existe desde 1910 y fue frecuentada por escritores e intelectuales. Pedir una "mała czarna" (literalmente "pequeña negra" = café solo) es un placer que los polacos consideran casi filosófico. Las cafeterías modernas en Varsovia y Cracovia son puntos de encuentro para el trabajo remoto, reuniones culturales y vida social.
El złoty — la moneda con 600 años de historia: El złoty (literalmente "dorado", de złoto = oro) es una de las monedas más antiguas de Europa Central. Fue introducido en el siglo XIV. Durante el comunismo fue reemplazado por el "zloty" oficial, y tras 1989 fue reformado. Polonia ingresó a la UE en 2004 pero decidió conservar el złoty — un símbolo de soberanía económica. El grosz (1/100 de złoty) toma su nombre del alemán Groschen, que viene del latín grossus (grueso, en referencia a las monedas de plata gruesas medievales).
Restaurantes y costumbres de propina: En Polonia la propina (napiwek) no está incluida automáticamente en la cuenta. Dar la propina diciendo "Reszta dla pana/pani" (quédese con el cambio) es la forma más elegante. La propina habitual es del 10-15%. Los restaurantes polacos suelen tener categorías claramente distintas: bar (muy económico, autoservicio), restauracja (restaurante formal), kawiarnia (cafetería) y pizzeria. La cadena de bares Bar mleczny (bar lechero) — tipo de cantina soviética — sigue existiendo en muchas ciudades y ofrece comida casera polaca a precios muy bajos.