Lekcja 7 — Co dzisiaj robisz?

🏋️ Solo ejercicios ← Índice
📚 Índice de contenidos:
  1. La rutina diaria: vocabulario esencial
  2. Las partes del día
  3. Los días de la semana
  4. La hora: sistema oficial y coloquial
  5. Verbos irregulares: brać, myć się, spać
  6. El par fundamental: iść/chodzić — jechać/jeździć
  7. Wiedzieć vs Umieć vs Znać
  8. Instrumental de pronombres personales
  9. Ejercicios de autoevaluación
Bienvenido a la lección 7. Hoy describimos el día a día en polaco. Vamos a ver vocabulario muy práctico, dos pares de verbos que causan muchísima confusión a los hispanohablantes (iść/chodzić y jechać/jeździć), y el sistema de decir la hora. Presta especial atención a la sección 6: si dominas estos cuatro verbos de movimiento, tu polaco dará un salto de calidad impresionante.

1. La rutina diaria — Rutyna dnia codziennego

Empezamos con el vocabulario de lo que hace el señor Kowalski cada día (y probablemente tú también). Fíjate en que muchos verbos reflexivos en español son también reflexivos en polaco: levantarse → wstawać, ducharse → brać prysznic / myć się, vestirse → ubierać się.

Fíjate en algo clave: en polaco, la información sobre cómo se conjuga el verbo viene dada en su forma de vocabulario abreviada. Cuando ves wstawać, wstaję, wstajesz, el libro te está diciendo: "yo: wstaję / tú: wstajesz". Aprende siempre las formas yo/tú — el resto del verbo sigue patrones predecibles.

Vocabulario de la rutina — secuencia del día

InfinitivoYo (1ª sg.)Tú (2ª sg.)Significado
budzić siębudzę siębudzisz siędespertarse
wstawaćwstajęwstajeszlevantarse
myć zębymyję zębymyjesz zębylavarse los dientes
brać prysznicbiorę prysznicbierzesz prysznicducharse
myć sięmyję sięmyjesz sięlavarse (el cuerpo)
ubierać sięubieram sięubierasz sięvestirse
jeść śniadaniejem śniadaniejesz śniadaniedesayunar
pić kawępiję kawępijesz kawętomar café
iść do pracyidę do pracyidziesz do pracyir al trabajo (a pie, hoy)
pracowaćpracujępracujesztrabajar
jeść obiadjem obiadjesz obiadcomer (la comida principal)
robić zakupyrobię zakupyrobisz zakupyhacer la compra
wracać do domuwracam do domuwracasz do domuvolver a casa
oglądać telewizjęoglądam telewizjęoglądasz telewizjęver la televisión
czytać książkęczytam książkęczytasz książkęleer un libro
spotykać się z kolegąspotykam sięspotykasz sięquedar con un amigo
rozmawiać przez telefonrozmawiamrozmawiaszhablar por teléfono
iść na spaceridę na spaceridziesz na spacerir a pasear
jeść kolacjęjem kolacjęjesz kolacjęcenar
rozbierać sięrobieram sięrozbierasz siędesvestirse
iść spaćidę spaćidziesz spaćirse a dormir
spaćśpięśpiszdormir (estar durmiendo)
En polaco, las tres comidas del día tienen nombres distintos al español. Śniadanie = desayuno. Obiad = la comida principal del día (al mediodía o al mediodía-tarde) — equivale más a "almuerzo/comida" que a "cena". Kolacja = cena. No uses "obiad" para la cena: eso sería un error muy común entre hispanohablantes.
En Polonia, el obiad (la comida principal) se hace típicamente entre las 14:00 y las 16:00, no a las 13:00 como en España o México. La kolacja (cena) suele ser ligera: pan, fiambre, queso. Cuando un polaco te invita a obiad, espera que sea una comida caliente y abundante, ¡no solo un sándwich!

Conectores de secuencia temporal

Para describir la rutina, usamos estos conectores esenciales:

najpierw = primero | potem = después | a potem = y luego
wcześniej = antes | na koniec = al final

Najpierw budzę się, a potem wstaję. — Primero me despierto, y luego me levanto.
Najpierw biorę prysznic, a potem jem śniadanie. — Primero me ducho, y luego desayuno.

2. Las partes del día — Pory dnia

Vamos a ver algo curioso: en polaco, la mayoría de las partes del día funcionan como adverbios — no llevan preposición, simplemente van solos. ¿Ves la diferencia con el español? En español decimos "por la mañana" (con preposición + artículo), pero en polaco solo dices rano. Mucho más sencillo.
PolacoSignificadoEjemplo
ranopor la mañana (temprano)Rano piję kawę. — Por la mañana tomo café.
przed południemantes del mediodíaPrzed południem pracuję.
w południeal mediodía (12:00)W południe jem obiad.
po południupor la tarde (después del mediodía)Po południu idę na spacer.
wieczorempor la tarde-noche / por la nocheWieczorem oglądam telewizję.
w nocyde noche (profunda)W nocy śpię.
o północya medianoche (24:00)O północy wracam do domu.
wieczorem cubre lo que en español sería tanto "tarde" (a partir de ~18:00) como "noche" (hasta ~23:00). El polaco no tiene una palabra que distinga perfectamente "tarde" de "noche" como el español. w nocy es para las horas muy tardías o de madrugada.

3. Los días de la semana — Dni tygodnia

Imagina que los días de la semana en polaco funcionan de forma fascinante: todos están relacionados con números o con palabras eslavas antiguas. Poniedziałek (lunes) literalmente significa "después del domingo" — del prefijo po- (después) y niedziela (domingo, que significa "no trabajo"). ¿Lo ves? Los polacos construyeron su semana desde el domingo hacia atrás.
DíaPolacoCon preposición "w" (los lunes...)
lunesponiedziałekw poniedziałek
marteswtorekwe wtorek
miércolesśrodaw środę
juevesczwartekw czwartek
viernespiątekw piątek
sábadosobotaw sobotę
domingoniedzielaw niedzielę

La preposición "w" con días de la semana

Para decir "el lunes", "el martes", etc., siempre usamos la preposición w + el nombre del día en caso acusativo. Fíjate en que hay dos excepciones a la regla general:

W poniedziałek pracuję. — El lunes trabajo.
We wtorek mam lekcję. — El martes tengo clase.
W środę idę do kina. — El miércoles voy al cine.
W sobotę i w niedzielę nie pracuję. — El sábado y el domingo no trabajo.
En polaco, los días de la semana se escriben con minúscula, igual que en español. No como en inglés, donde se escriben con mayúscula.
En Polonia, el niedziela (domingo) tiene un nombre muy elocuente: viene de nie działać = "no funcionar / no trabajar". Era el día de descanso sagrado. La sobota (sábado) viene del hebreo sabbath, que llegó al polaco a través del latín eclesiástico. Polska tiene una fuerte raíz cristiana en su calendario.

4. La hora — Która jest godzina?

El sistema de la hora en polaco tiene dos modalidades: el estilo oficial (como el de los horarios de tren, de 24 horas) y el estilo coloquial (el que usa la gente en la calle, de 12 horas con expresiones especiales). Vamos a dominar ambos. Aquí es donde el polaco se pone un poco complicado, pero con lógica se entiende perfectamente.

Estilo oficial — 24 horas

En el estilo oficial, simplemente dices el número de la hora usando números ordinales en su forma femenina (porque godzina es femenino). La pregunta es Która jest godzina? = ¿Qué hora es?

Jest godzina... = Son las...

13:00 → Jest (godzina) trzynasta.
17:30 → Jest siedemnasta trzydzieści.
9:15 → Jest dziewiąta piętnaście.
20:45 → Jest dwudziesta czterdzieści pięć.

Números ordinales 1–24 para las horas (formas femeninas)

HoraForma oficialHoraForma oficial
1:00pierwsza13:00trzynasta
2:00druga14:00czternasta
3:00trzecia15:00piętnasta
4:00czwarta16:00szesnasta
5:00piąta17:00siedemnasta
6:00szósta18:00osiemnasta
7:00siódma19:00dziewiętnasta
8:00ósma20:00dwudziesta
9:00dziewiąta21:00dwudziesta pierwsza
10:00dziesiąta22:00dwudziesta druga
11:00jedenasta23:00dwudziesta trzecia
12:00dwunasta24:00dwudziesta czwarta

Estilo coloquial — el sistema de 12 horas

Aquí el polaco tiene expresiones especiales muy interesantes. Fíjate en la lógica de cada una:

ExpresiónSignificadoEjemplo
X po Y-ejX minutos pasados Ypiętnaście po siódmej = 7:15
kwadrans po Y-ejcuarto de hora pasado Ykwadrans po ósmej = 8:15
wpół do Y-ejmedia hora antes de Ywpół do dziewiątej = 8:30
za X Y-afaltan X minutos para Yza piętnaście dziewiąta = 8:45
za kwadrans Y-afalta un cuarto para Yza kwadrans dziesiąta = 9:45
El más confuso para el hispanohablante es wpół do (y media). La trampa está en que no se refiere a la hora anterior, sino a la siguiente. Wpół do dziewiątej significa "a la mitad del camino hacia las nueve" = son las 8:30. Si te lo planteas como "faltan 30 minutos para las nueve", tiene toda la lógica del mundo.
Wpół do ósmej = "son las 8:30" — ¡FALSO! Significa las 7:30.
Wpół do ósmej = son las 7:30 (media hora para llegar a las 8).

Jest kwadrans siódma — incorrecto.
Jest kwadrans po szóstej = son las 6:15.

Comparativa: estilo oficial vs. coloquial

HoraOficial (24h)Coloquial (12h)
7:15siódma piętnaściekwadrans po siódmej
8:30ósma trzydzieściwpół do dziewiątej
9:45dziewiąta czterdzieści pięćza kwadrans dziesiąta
10:20dziesiąta dwadzieściadwadzieścia po dziesiątej
11:55jedenasta pięćdziesiąt pięćza pięć dwunasta

Cómo preguntar y responder sobre la hora

Która jest godzina? / Która godzina? — ¿Qué hora es?
Jest godzina trzynasta trzydzieści. — Son las 13:30.
Jest wpół do drugiej. — Es la una y media (coloquial).

O której masz lekcję? — ¿A qué hora tienes clase?
O dziewiątej. — A las nueve.
O wpół do dziesiątej. — A las nueve y media.
Nota la diferencia: Która jest godzina? (¿Qué hora ES? — sin preposición) vs. O której masz lekcję? (¿A qué hora tienes clase? — con preposición o). Para decir "a las X", siempre: o + hora en locativo.

5. Verbos irregulares: brać, myć się, spać

Estos tres verbos son irregulares y aparecen constantemente en la descripción de la rutina. ¡Merece la pena memorizarlos ya! Fíjate en que cada uno tiene su "trampa" propia.

brać — coger / tomar (brać prysznic = ducharse)

PersonaForma
ja (yo)biorę
ty (tú)bierzesz
on/ona/ono (él/ella)bierze
my (nosotros)bierzemy
wy (vosotros)bierzecie
oni/one (ellos/ellas)biorą

La trampa: la raíz cambia completamente. El infinitivo es brać, pero en presente aparece bior- y bierz-. Este es un fenómeno de alternancia vocálica muy común en polaco.

myć się — lavarse (myć zęby = lavarse los dientes)

PersonaForma
jamyję się
tymyjesz się
on/onamyje się
mymyjemy się
wymyjecie się
oni/onemyją się

La trampa: el infinitivo acaba en -yć, pero en presente el -y- se convierte en -yj-. Este patrón es regular para todos los verbos en -yć/-ić cuando la raíz es corta: myć → myj-, pić → pij-, bić → bij-.

spać — dormir (estar durmiendo)

PersonaForma
jaśpię
tyśpisz
on/onaśpi
myśpimy
wyśpicie
oni/oneśpią

La trampa: la s inicial se convierte en ś (s palatal) en todo el presente. Es el proceso de palatalización, muy frecuente en polaco. La palabra "spać" suena [spach] en infinitivo, pero "śpię" suena [shpye].

Ja spę. — incorrecto.
Ja śpię. — Duermo.

On bra prysznic. — incorrecto.
On bierze prysznic. — Él se ducha.

6. El par fundamental: iść/chodzić — jechać/jeździć

Aquí llegamos al tema más importante de esta lección. Imagina que en polaco existe una diferencia fundamental que en español se expresa con el mismo verbo "ir". Cuando en español dices "voy al trabajo", no especificas si es un hecho puntual de hoy o si es algo que haces todos los días. El polaco sí lo distingue, y de forma obligatoria. Esta distinción no es opcional ni estilística: es gramatical. Si la ignoras, los polacos entenderán algo diferente a lo que quieres decir.

La regla fundamental

iść / jechać — Acción PUNTUAL

Una acción concreta, ahora o en un momento específico. "Estoy yendo", "voy hoy", "iré mañana". Movimiento único y determinado.

Palabras clave: dziś, jutro, teraz, zaraz, w tej chwili
(hoy, mañana, ahora, enseguida, en este momento)

chodzić / jeździć — Acción HABITUAL

Una acción que se repite, que es costumbre o hábito. "Voy siempre", "suelo ir", "voy cada día".

Palabras clave: zwykle, zawsze, codziennie, regularnie, często, rzadko, nigdy nie
(normalmente, siempre, cada día, regularmente, a menudo, raramente, nunca)

Conjugaciones completas

iść — ir (a pie, acción puntual)

Personaiść (puntual)chodzić (habitual)
jaidęchodzę
tyidzieszchodzisz
on/onaidziechodzi
myidziemychodzimy
wyidzieciechodzicie
oni/oneidąchodzą

jechać — ir (en vehículo, acción puntual)

Personajechać (puntual)jeździć (habitual)
jajadęjeżdżę
tyjedzieszjeździsz
on/onajedziejeździ
myjedziemyjeździmy
wyjedzieciejeździcie
oni/onejadąjeżdżą

Ejemplos con análisis

Marek chodzi codziennie do pracy, ale dzisiaj nie idzie, bo jest chory.
→ Marek va al trabajo todos los días (hábito = chodzić), pero hoy no va (acción puntual de hoy = iść).
¿Ves la lógica? En la misma frase aparecen los dos verbos con sus significados distintos.

Lubię chodzić do teatru – dzisiaj na przykład idę do Teatru Starego.
→ Me gusta ir al teatro (actividad habitual = chodzić), hoy por ejemplo voy al Teatro Starego (hoy específicamente = iść).

Codziennie jeżdżę do pracy tramwajem, ale dzisiaj jadę taksówką.
→ Cada día voy al trabajo en tranvía (hábito = jeździć), pero hoy voy en taxi (puntual = jechać).

La diferencia entre iść y jechać (medio de transporte)

Además de la distinción puntual/habitual, hay otra distinción importante: a pie vs. en vehículo.

A pieEn vehículo
iść / chodzićjechać / jeździć
Idę do szkoły. — Voy a la escuela (a pie)Jadę do Krakowa. — Voy a Cracovia (en tren/coche)
Chodzę do pracy pieszo. — Voy al trabajo a pie (siempre)Jeżdżę samochodem. — Voy en coche (habitualmente)

Para especificar el medio de transporte, se usa el caso instrumental (sin preposición):

Jadę tramwajem. — Voy en tranvía.
Jadę autobusem. — Voy en autobús.
Jadę samochodem. — Voy en coche.
Jadę taksówką. — Voy en taxi.
Jadę pociągiem. — Voy en tren.
Idę pieszo. — Voy a pie (pieszo es adverbio, no instrumental).
Ja chodzę do Krakowa jutro. — No se puede usar chodzić para una acción futura concreta.
Ja jadę do Krakowa jutro. — Mañana voy a Cracovia (en vehículo).

Codziennie idzę do szkoły. — No se puede usar iść con "cada día".
Codziennie chodzę do szkoły. — Cada día voy a la escuela.
Una forma de recordar la distinción: piensa en "iść" e "jechać" como verbos de acción cinematográfica — la cámara te está filmando yendo hacia algún lado específico, en tiempo real. En cambio, "chodzić" y "jeździć" son como el narrador de un documental describiendo tus costumbres.

7. Wiedzieć vs Umieć vs Znać — Las tres formas de "saber/conocer"

En español, con el verbo "saber" y "conocer" cubrimos varias situaciones. En polaco hay tres verbos diferentes, cada uno para un uso específico. ¿Ves la riqueza del idioma? Fíjate en las diferencias.
VerboUsoEstructuraEjemplo
wiedzieć
wiem, wiesz, wie...
Saber una información factual: un hecho, una fecha, dónde está algo wiedzieć + que/dónde/cuándo/cómo (cláusula subordinada) Wiem, że mówi po polsku.
Wiem, gdzie jest dworzec.
Nie wiem, kiedy przyjedzie.
umieć
umiem, umiesz, umie...
Saber hacer algo, tener una habilidad umieć + infinitivo Umiem jeździć na nartach.
Umiem gotować.
Umiesz pływać?
znać
znam, znasz, zna...
Conocer una persona o cosa de forma directa znać + acusativo (persona, lugar, obra) Znam Kraków.
Znasz tego artystę?
Znam dobrze polską kuchnię.
Análisis comparativo:

Wiem, że ten film jest dobry. que esa película es buena. (= tengo esa información)
Umiem gotować polskie jedzenie. cocinar comida polaca. (= tengo esa habilidad)
Znam polskie kino.Conozco el cine polaco. (= tengo experiencia directa)
Wiem jeździć na rowerze. — Wiedzieć no va seguido de infinitivo.
Umiem jeździć na rowerze. — Sé montar en bici.

Znam, że jest chory. — Znać no introduce cláusulas subordinadas.
Wiem, że jest chory. — Sé que está enfermo.

8. El instrumental de pronombres personales — Narzędnik zaimków osobowych

En esta lección encontramos también los pronombres personales en caso instrumental. Se usan principalmente con el verbo spotykać się z (quedar/encontrarse con alguien) y para decir "con + pronombre". Fíjate en que en polaco siempre se añade la preposición z (= con) antes del pronombre.
PronombreInstrumental (con z)Ejemplo
ja (yo)ze mnąSpotykasz się ze mną? — ¿Quedas conmigo?
ty (tú)z tobąIdę z tobą. — Voy contigo.
on/ono (él/ello)z nimRozmawiam z nim. — Hablo con él.
ona (ella)z niąIdę z nią. — Voy con ella.
my (nosotros)z namiChodź z nami! — ¡Ven con nosotros!
wy (vosotros)z wamiSpotkam się z wami. — Quedaré con vosotros.
oni/one (ellos/ellas)z nimiRozmawiam z nimi. — Hablo con ellos.
Nota importante: cuando el pronombre sigue a una preposición que termina en consonante (como z), los pronombres de 3ª persona añaden una n- inicial: on → z nim (no z im), ona → z nią (no z ią), oni → z nimi (no z imi). Esta n- protésica es un fenómeno típico del polaco.

Spotykać vs Spotykać się — una distinción clave

El polaco distingue entre encontrarse (= tener un encuentro planificado / quedar) y ver a alguien (= encontrarse con alguien):

spotykać się z + narzędnik (instrumental) = quedar con alguien (planificado)
Spotykam się z przyjaciółmi. — Quedo con los amigos.

spotykać + biernik (acusativo) = encontrarse con alguien (casual, sin preposición)
Spotykam znajomych na ulicy. — Me encuentro con conocidos por la calle.

9. Ejercicios de autoevaluación

Ejercicio 1 — iść, chodzić, jechać o jeździć

Elige la forma correcta del verbo. Hay tiempo para pensar, razona cada respuesta.

  1. Marek zawsze ______ do pracy autobusem, ale dzisiaj ______ taksówką. (jeździć/jechać)
  2. Lubię ______ do teatru. Dzisiaj na przykład ______ na spektakl Szekspira. (chodzić/iść)
  3. Ona codziennie ______ na zakupy, ale jutro nie ______, bo jest zajęta. (chodzić/iść)
  4. Oni ______ do Wrocławia jutro pociągiem — rezerwowali bilety już miesiąc temu. (jechać/jeździć)
  5. Rzadko ______ do kina, ale dziś wyjątkowo ______. (chodzić/iść)
  1. jeździ / jedzie — "zawsze" (siempre) → hábito = jeździć; "dzisiaj" (hoy) → puntual = jechać. En vehículo.
  2. chodzić / idę — "lubię chodzić" → infinitivo habitual. "Dzisiaj" + acción concreta = iść.
  3. chodzi / nie idzie — "codziennie" = hábito; "jutro nie" = acción puntual futura.
  4. jadą — "jutro" + acción concreta específica = jechać (en vehículo).
  5. chodzę / idę — "rzadko" = hábito (aunque poco frecuente); "dziś" = puntual.

Ejercicio 2 — Wiedzieć, Umieć o Znać

Completa con el verbo adecuado conjugado correctamente.

  1. Czy ______ (tú), gdzie jest dworzec główny?
  2. Ona ______ świetnie gotować i piec ciasta.
  3. ______ (yo) Kraków bardzo dobrze — studiowałem tam trzy lata.
  4. Czy ______ (tú) kogoś w tej szkole?
  5. Nie ______ (yo), kiedy przyjeżdża pociąg z Warszawy.
  6. On nie ______ pływać — boi się wody.
  1. wiesz — información sobre dónde está algo = wiedzieć.
  2. umie — habilidad (gotować, piec) = umieć + infinitivo.
  3. Znam — conocer un lugar directamente = znać + acusativo.
  4. znasz — conocer a personas = znać + acusativo.
  5. wiem — información factual (kiedy = cuándo) = wiedzieć.
  6. umie — habilidad (pływać) = umieć + infinitivo.

Ejercicio 3 — La hora en polaco

Escribe estas horas en estilo coloquial (informal).

  1. 7:15 = _______________
  2. 9:30 = _______________
  3. 10:45 = _______________
  4. 8:20 = _______________
  5. 11:55 = _______________
  6. 14:30 = _______________ (¡ojo con la trampa!)
  1. kwadrans po siódmej (cuarto pasado las 7)
  2. wpół do dziesiątej (a medio camino de las 10 = las 9:30)
  3. za kwadrans jedenasta (falta un cuarto para las 11)
  4. dwadzieścia po ósmej (veinte pasado las 8)
  5. za pięć dwunasta (faltan 5 para las 12)
  6. wpół do trzeciej (14:30 = ¡a medio camino de las 3 de la tarde! No "wpół do piętnastej")

El ejercicio 6 es la trampa clásica: en estilo coloquial, las 14:30 son "wpół do trzeciej" porque se cuenta como las 2 y media de la tarde (tercera hora después del mediodía).


El cine polaco — Kinoteka: En el texto del libro aparece un programa de la Kinoteka de Varsovia con ciclos de Andrzej Wajda y Krzysztof Kieślowski. Estos son dos de los directores más importantes de la historia del cine europeo. Wajda (1926–2016) ganó el Oscar honorífico por toda su carrera; su trilogía "Człowiek z marmuru" / "Człowiek z żelaza" documenta el movimiento Solidarność. Kieślowski es conocido internacionalmente por "Trois Couleurs" (Azul/Blanco/Rojo) y "La Double Vie de Véronique". Si quieres entender Polonia, ver su cine es una de las mejores formas.

Lekcja 7 — Co dzisiaj robisz? | Clase completa basada en este libro págs. 62–69
Material didáctico elaborado para estudiantes hispanohablantes de nivel A1/A2