Lekcja 7 — Co dzisiaj robisz?
Bienvenido a la lección 7. Hoy describimos el día a día en polaco. Vamos a ver vocabulario muy práctico, dos pares de verbos que causan muchísima confusión a los hispanohablantes (iść/chodzić y jechać/jeździć), y el sistema de decir la hora. Presta especial atención a la sección 6: si dominas estos cuatro verbos de movimiento, tu polaco dará un salto de calidad impresionante.
1. La rutina diaria — Rutyna dnia codziennego
Empezamos con el vocabulario de lo que hace el señor Kowalski cada día (y probablemente tú también). Fíjate en que muchos verbos reflexivos en español son también reflexivos en polaco: levantarse → wstawać, ducharse → brać prysznic / myć się, vestirse → ubierać się.
Fíjate en algo clave: en polaco, la información sobre cómo se conjuga el verbo viene dada en su forma de vocabulario abreviada. Cuando ves wstawać, wstaję, wstajesz, el libro te está diciendo: "yo: wstaję / tú: wstajesz". Aprende siempre las formas yo/tú — el resto del verbo sigue patrones predecibles.
Vocabulario de la rutina — secuencia del día
| Infinitivo | Yo (1ª sg.) | Tú (2ª sg.) | Significado |
| budzić się | budzę się | budzisz się | despertarse |
| wstawać | wstaję | wstajesz | levantarse |
| myć zęby | myję zęby | myjesz zęby | lavarse los dientes |
| brać prysznic | biorę prysznic | bierzesz prysznic | ducharse |
| myć się | myję się | myjesz się | lavarse (el cuerpo) |
| ubierać się | ubieram się | ubierasz się | vestirse |
| jeść śniadanie | jem śniadanie | jesz śniadanie | desayunar |
| pić kawę | piję kawę | pijesz kawę | tomar café |
| iść do pracy | idę do pracy | idziesz do pracy | ir al trabajo (a pie, hoy) |
| pracować | pracuję | pracujesz | trabajar |
| jeść obiad | jem obiad | jesz obiad | comer (la comida principal) |
| robić zakupy | robię zakupy | robisz zakupy | hacer la compra |
| wracać do domu | wracam do domu | wracasz do domu | volver a casa |
| oglądać telewizję | oglądam telewizję | oglądasz telewizję | ver la televisión |
| czytać książkę | czytam książkę | czytasz książkę | leer un libro |
| spotykać się z kolegą | spotykam się | spotykasz się | quedar con un amigo |
| rozmawiać przez telefon | rozmawiam | rozmawiasz | hablar por teléfono |
| iść na spacer | idę na spacer | idziesz na spacer | ir a pasear |
| jeść kolację | jem kolację | jesz kolację | cenar |
| rozbierać się | robieram się | rozbierasz się | desvestirse |
| iść spać | idę spać | idziesz spać | irse a dormir |
| spać | śpię | śpisz | dormir (estar durmiendo) |
En polaco, las tres comidas del día tienen nombres distintos al español. Śniadanie = desayuno. Obiad = la comida principal del día (al mediodía o al mediodía-tarde) — equivale más a "almuerzo/comida" que a "cena". Kolacja = cena. No uses "obiad" para la cena: eso sería un error muy común entre hispanohablantes.
En Polonia, el obiad (la comida principal) se hace típicamente entre las 14:00 y las 16:00, no a las 13:00 como en España o México. La kolacja (cena) suele ser ligera: pan, fiambre, queso. Cuando un polaco te invita a obiad, espera que sea una comida caliente y abundante, ¡no solo un sándwich!
Conectores de secuencia temporal
Para describir la rutina, usamos estos conectores esenciales:
najpierw = primero | potem = después | a potem = y luego
wcześniej = antes | na koniec = al final
→ Najpierw budzę się, a potem wstaję. — Primero me despierto, y luego me levanto.
→ Najpierw biorę prysznic, a potem jem śniadanie. — Primero me ducho, y luego desayuno.
2. Las partes del día — Pory dnia
Vamos a ver algo curioso: en polaco, la mayoría de las partes del día funcionan como adverbios — no llevan preposición, simplemente van solos. ¿Ves la diferencia con el español? En español decimos "por la mañana" (con preposición + artículo), pero en polaco solo dices rano. Mucho más sencillo.
| Polaco | Significado | Ejemplo |
| rano | por la mañana (temprano) | Rano piję kawę. — Por la mañana tomo café. |
| przed południem | antes del mediodía | Przed południem pracuję. |
| w południe | al mediodía (12:00) | W południe jem obiad. |
| po południu | por la tarde (después del mediodía) | Po południu idę na spacer. |
| wieczorem | por la tarde-noche / por la noche | Wieczorem oglądam telewizję. |
| w nocy | de noche (profunda) | W nocy śpię. |
| o północy | a medianoche (24:00) | O północy wracam do domu. |
wieczorem cubre lo que en español sería tanto "tarde" (a partir de ~18:00) como "noche" (hasta ~23:00). El polaco no tiene una palabra que distinga perfectamente "tarde" de "noche" como el español. w nocy es para las horas muy tardías o de madrugada.
3. Los días de la semana — Dni tygodnia
Imagina que los días de la semana en polaco funcionan de forma fascinante: todos están relacionados con números o con palabras eslavas antiguas. Poniedziałek (lunes) literalmente significa "después del domingo" — del prefijo po- (después) y niedziela (domingo, que significa "no trabajo"). ¿Lo ves? Los polacos construyeron su semana desde el domingo hacia atrás.
| Día | Polaco | Con preposición "w" (los lunes...) |
| lunes | poniedziałek | w poniedziałek |
| martes | wtorek | we wtorek |
| miércoles | środa | w środę |
| jueves | czwartek | w czwartek |
| viernes | piątek | w piątek |
| sábado | sobota | w sobotę |
| domingo | niedziela | w niedzielę |
La preposición "w" con días de la semana
Para decir "el lunes", "el martes", etc., siempre usamos la preposición w + el nombre del día en caso acusativo. Fíjate en que hay dos excepciones a la regla general:
- we wtorek — la "w" se convierte en "we" porque el martes empieza con consonante doble (wt-), haciéndolo difícil de pronunciar. Es como en español cuando decimos "en el" antes de una vocal.
- w środę y w sobotę — la terminación cambia a -ę porque son sustantivos femeninos que terminan en -a en nominativo (środa, sobota), y el acusativo de estos sustantivos femeninos es -ę.
W poniedziałek pracuję. — El lunes trabajo.
We wtorek mam lekcję. — El martes tengo clase.
W środę idę do kina. — El miércoles voy al cine.
W sobotę i w niedzielę nie pracuję. — El sábado y el domingo no trabajo.
En polaco, los días de la semana se escriben con minúscula, igual que en español. No como en inglés, donde se escriben con mayúscula.
En Polonia, el niedziela (domingo) tiene un nombre muy elocuente: viene de nie działać = "no funcionar / no trabajar". Era el día de descanso sagrado. La sobota (sábado) viene del hebreo sabbath, que llegó al polaco a través del latín eclesiástico. Polska tiene una fuerte raíz cristiana en su calendario.
4. La hora — Która jest godzina?
El sistema de la hora en polaco tiene dos modalidades: el estilo oficial (como el de los horarios de tren, de 24 horas) y el estilo coloquial (el que usa la gente en la calle, de 12 horas con expresiones especiales). Vamos a dominar ambos. Aquí es donde el polaco se pone un poco complicado, pero con lógica se entiende perfectamente.
Estilo oficial — 24 horas
En el estilo oficial, simplemente dices el número de la hora usando números ordinales en su forma femenina (porque godzina es femenino). La pregunta es Która jest godzina? = ¿Qué hora es?
Jest godzina... = Son las...
13:00 → Jest (godzina) trzynasta.
17:30 → Jest siedemnasta trzydzieści.
9:15 → Jest dziewiąta piętnaście.
20:45 → Jest dwudziesta czterdzieści pięć.
Números ordinales 1–24 para las horas (formas femeninas)
| Hora | Forma oficial | Hora | Forma oficial |
| 1:00 | pierwsza | 13:00 | trzynasta |
| 2:00 | druga | 14:00 | czternasta |
| 3:00 | trzecia | 15:00 | piętnasta |
| 4:00 | czwarta | 16:00 | szesnasta |
| 5:00 | piąta | 17:00 | siedemnasta |
| 6:00 | szósta | 18:00 | osiemnasta |
| 7:00 | siódma | 19:00 | dziewiętnasta |
| 8:00 | ósma | 20:00 | dwudziesta |
| 9:00 | dziewiąta | 21:00 | dwudziesta pierwsza |
| 10:00 | dziesiąta | 22:00 | dwudziesta druga |
| 11:00 | jedenasta | 23:00 | dwudziesta trzecia |
| 12:00 | dwunasta | 24:00 | dwudziesta czwarta |
Estilo coloquial — el sistema de 12 horas
Aquí el polaco tiene expresiones especiales muy interesantes. Fíjate en la lógica de cada una:
| Expresión | Significado | Ejemplo |
| X po Y-ej | X minutos pasados Y | piętnaście po siódmej = 7:15 |
| kwadrans po Y-ej | cuarto de hora pasado Y | kwadrans po ósmej = 8:15 |
| wpół do Y-ej | media hora antes de Y | wpół do dziewiątej = 8:30 |
| za X Y-a | faltan X minutos para Y | za piętnaście dziewiąta = 8:45 |
| za kwadrans Y-a | falta un cuarto para Y | za kwadrans dziesiąta = 9:45 |
El más confuso para el hispanohablante es wpół do (y media). La trampa está en que no se refiere a la hora anterior, sino a la siguiente. Wpół do dziewiątej significa "a la mitad del camino hacia las nueve" = son las 8:30. Si te lo planteas como "faltan 30 minutos para las nueve", tiene toda la lógica del mundo.
❌ Wpół do ósmej = "son las 8:30" — ¡FALSO! Significa las 7:30.
✅ Wpół do ósmej = son las 7:30 (media hora para llegar a las 8).
❌ Jest kwadrans siódma — incorrecto.
✅ Jest kwadrans po szóstej = son las 6:15.
Comparativa: estilo oficial vs. coloquial
| Hora | Oficial (24h) | Coloquial (12h) |
| 7:15 | siódma piętnaście | kwadrans po siódmej |
| 8:30 | ósma trzydzieści | wpół do dziewiątej |
| 9:45 | dziewiąta czterdzieści pięć | za kwadrans dziesiąta |
| 10:20 | dziesiąta dwadzieścia | dwadzieścia po dziesiątej |
| 11:55 | jedenasta pięćdziesiąt pięć | za pięć dwunasta |
Cómo preguntar y responder sobre la hora
— Która jest godzina? / Która godzina? — ¿Qué hora es?
— Jest godzina trzynasta trzydzieści. — Son las 13:30.
— Jest wpół do drugiej. — Es la una y media (coloquial).
— O której masz lekcję? — ¿A qué hora tienes clase?
— O dziewiątej. — A las nueve.
— O wpół do dziesiątej. — A las nueve y media.
Nota la diferencia: Która jest godzina? (¿Qué hora ES? — sin preposición) vs. O której masz lekcję? (¿A qué hora tienes clase? — con preposición o). Para decir "a las X", siempre: o + hora en locativo.
5. Verbos irregulares: brać, myć się, spać
Estos tres verbos son irregulares y aparecen constantemente en la descripción de la rutina. ¡Merece la pena memorizarlos ya! Fíjate en que cada uno tiene su "trampa" propia.
brać — coger / tomar (brać prysznic = ducharse)
| Persona | Forma |
| ja (yo) | biorę |
| ty (tú) | bierzesz |
| on/ona/ono (él/ella) | bierze |
| my (nosotros) | bierzemy |
| wy (vosotros) | bierzecie |
| oni/one (ellos/ellas) | biorą |
La trampa: la raíz cambia completamente. El infinitivo es brać, pero en presente aparece bior- y bierz-. Este es un fenómeno de alternancia vocálica muy común en polaco.
myć się — lavarse (myć zęby = lavarse los dientes)
| Persona | Forma |
| ja | myję się |
| ty | myjesz się |
| on/ona | myje się |
| my | myjemy się |
| wy | myjecie się |
| oni/one | myją się |
La trampa: el infinitivo acaba en -yć, pero en presente el -y- se convierte en -yj-. Este patrón es regular para todos los verbos en -yć/-ić cuando la raíz es corta: myć → myj-, pić → pij-, bić → bij-.
spać — dormir (estar durmiendo)
| Persona | Forma |
| ja | śpię |
| ty | śpisz |
| on/ona | śpi |
| my | śpimy |
| wy | śpicie |
| oni/one | śpią |
La trampa: la s inicial se convierte en ś (s palatal) en todo el presente. Es el proceso de palatalización, muy frecuente en polaco. La palabra "spać" suena [spach] en infinitivo, pero "śpię" suena [shpye].
❌ Ja spę. — incorrecto.
✅ Ja śpię. — Duermo.
❌ On bra prysznic. — incorrecto.
✅ On bierze prysznic. — Él se ducha.
6. El par fundamental: iść/chodzić — jechać/jeździć
Aquí llegamos al tema más importante de esta lección. Imagina que en polaco existe una diferencia fundamental que en español se expresa con el mismo verbo "ir". Cuando en español dices "voy al trabajo", no especificas si es un hecho puntual de hoy o si es algo que haces todos los días. El polaco sí lo distingue, y de forma obligatoria. Esta distinción no es opcional ni estilística: es gramatical. Si la ignoras, los polacos entenderán algo diferente a lo que quieres decir.
La regla fundamental
iść / jechać — Acción PUNTUAL
Una acción concreta, ahora o en un momento específico. "Estoy yendo", "voy hoy", "iré mañana". Movimiento único y determinado.
Palabras clave: dziś, jutro, teraz, zaraz, w tej chwili
(hoy, mañana, ahora, enseguida, en este momento)
chodzić / jeździć — Acción HABITUAL
Una acción que se repite, que es costumbre o hábito. "Voy siempre", "suelo ir", "voy cada día".
Palabras clave: zwykle, zawsze, codziennie, regularnie, często, rzadko, nigdy nie
(normalmente, siempre, cada día, regularmente, a menudo, raramente, nunca)
Conjugaciones completas
iść — ir (a pie, acción puntual)
| Persona | iść (puntual) | chodzić (habitual) |
| ja | idę | chodzę |
| ty | idziesz | chodzisz |
| on/ona | idzie | chodzi |
| my | idziemy | chodzimy |
| wy | idziecie | chodzicie |
| oni/one | idą | chodzą |
jechać — ir (en vehículo, acción puntual)
| Persona | jechać (puntual) | jeździć (habitual) |
| ja | jadę | jeżdżę |
| ty | jedziesz | jeździsz |
| on/ona | jedzie | jeździ |
| my | jedziemy | jeździmy |
| wy | jedziecie | jeździcie |
| oni/one | jadą | jeżdżą |
Ejemplos con análisis
Marek chodzi codziennie do pracy, ale dzisiaj nie idzie, bo jest chory.
→ Marek va al trabajo todos los días (hábito = chodzić), pero hoy no va (acción puntual de hoy = iść).
¿Ves la lógica? En la misma frase aparecen los dos verbos con sus significados distintos.
Lubię chodzić do teatru – dzisiaj na przykład idę do Teatru Starego.
→ Me gusta ir al teatro (actividad habitual = chodzić), hoy por ejemplo voy al Teatro Starego (hoy específicamente = iść).
Codziennie jeżdżę do pracy tramwajem, ale dzisiaj jadę taksówką.
→ Cada día voy al trabajo en tranvía (hábito = jeździć), pero hoy voy en taxi (puntual = jechać).
La diferencia entre iść y jechać (medio de transporte)
Además de la distinción puntual/habitual, hay otra distinción importante: a pie vs. en vehículo.
| A pie | En vehículo |
| iść / chodzić | jechać / jeździć |
| Idę do szkoły. — Voy a la escuela (a pie) | Jadę do Krakowa. — Voy a Cracovia (en tren/coche) |
| Chodzę do pracy pieszo. — Voy al trabajo a pie (siempre) | Jeżdżę samochodem. — Voy en coche (habitualmente) |
Para especificar el medio de transporte, se usa el caso instrumental (sin preposición):
Jadę tramwajem. — Voy en tranvía.
Jadę autobusem. — Voy en autobús.
Jadę samochodem. — Voy en coche.
Jadę taksówką. — Voy en taxi.
Jadę pociągiem. — Voy en tren.
Idę pieszo. — Voy a pie (pieszo es adverbio, no instrumental).
❌ Ja chodzę do Krakowa jutro. — No se puede usar chodzić para una acción futura concreta.
✅ Ja jadę do Krakowa jutro. — Mañana voy a Cracovia (en vehículo).
❌ Codziennie idzę do szkoły. — No se puede usar iść con "cada día".
✅ Codziennie chodzę do szkoły. — Cada día voy a la escuela.
Una forma de recordar la distinción: piensa en "iść" e "jechać" como verbos de acción cinematográfica — la cámara te está filmando yendo hacia algún lado específico, en tiempo real. En cambio, "chodzić" y "jeździć" son como el narrador de un documental describiendo tus costumbres.
7. Wiedzieć vs Umieć vs Znać — Las tres formas de "saber/conocer"
En español, con el verbo "saber" y "conocer" cubrimos varias situaciones. En polaco hay tres verbos diferentes, cada uno para un uso específico. ¿Ves la riqueza del idioma? Fíjate en las diferencias.
| Verbo | Uso | Estructura | Ejemplo |
wiedzieć wiem, wiesz, wie... |
Saber una información factual: un hecho, una fecha, dónde está algo |
wiedzieć + que/dónde/cuándo/cómo (cláusula subordinada) |
Wiem, że mówi po polsku. Wiem, gdzie jest dworzec. Nie wiem, kiedy przyjedzie. |
umieć umiem, umiesz, umie... |
Saber hacer algo, tener una habilidad |
umieć + infinitivo |
Umiem jeździć na nartach. Umiem gotować. Umiesz pływać? |
znać znam, znasz, zna... |
Conocer una persona o cosa de forma directa |
znać + acusativo (persona, lugar, obra) |
Znam Kraków. Znasz tego artystę? Znam dobrze polską kuchnię. |
Análisis comparativo:
Wiem, że ten film jest dobry. — Sé que esa película es buena. (= tengo esa información)
Umiem gotować polskie jedzenie. — Sé cocinar comida polaca. (= tengo esa habilidad)
Znam polskie kino. — Conozco el cine polaco. (= tengo experiencia directa)
❌ Wiem jeździć na rowerze. — Wiedzieć no va seguido de infinitivo.
✅ Umiem jeździć na rowerze. — Sé montar en bici.
❌ Znam, że jest chory. — Znać no introduce cláusulas subordinadas.
✅ Wiem, że jest chory. — Sé que está enfermo.
8. El instrumental de pronombres personales — Narzędnik zaimków osobowych
En esta lección encontramos también los pronombres personales en caso instrumental. Se usan principalmente con el verbo spotykać się z (quedar/encontrarse con alguien) y para decir "con + pronombre". Fíjate en que en polaco siempre se añade la preposición z (= con) antes del pronombre.
| Pronombre | Instrumental (con z) | Ejemplo |
| ja (yo) | ze mną | Spotykasz się ze mną? — ¿Quedas conmigo? |
| ty (tú) | z tobą | Idę z tobą. — Voy contigo. |
| on/ono (él/ello) | z nim | Rozmawiam z nim. — Hablo con él. |
| ona (ella) | z nią | Idę z nią. — Voy con ella. |
| my (nosotros) | z nami | Chodź z nami! — ¡Ven con nosotros! |
| wy (vosotros) | z wami | Spotkam się z wami. — Quedaré con vosotros. |
| oni/one (ellos/ellas) | z nimi | Rozmawiam z nimi. — Hablo con ellos. |
Nota importante: cuando el pronombre sigue a una preposición que termina en consonante (como z), los pronombres de 3ª persona añaden una n- inicial: on → z nim (no z im), ona → z nią (no z ią), oni → z nimi (no z imi). Esta n- protésica es un fenómeno típico del polaco.
Spotykać vs Spotykać się — una distinción clave
El polaco distingue entre encontrarse (= tener un encuentro planificado / quedar) y ver a alguien (= encontrarse con alguien):
spotykać się z + narzędnik (instrumental) = quedar con alguien (planificado)
→ Spotykam się z przyjaciółmi. — Quedo con los amigos.
spotykać + biernik (acusativo) = encontrarse con alguien (casual, sin preposición)
→ Spotykam znajomych na ulicy. — Me encuentro con conocidos por la calle.
9. Ejercicios de autoevaluación
Ejercicio 1 — iść, chodzić, jechać o jeździć
Elige la forma correcta del verbo. Hay tiempo para pensar, razona cada respuesta.
- Marek zawsze ______ do pracy autobusem, ale dzisiaj ______ taksówką. (jeździć/jechać)
- Lubię ______ do teatru. Dzisiaj na przykład ______ na spektakl Szekspira. (chodzić/iść)
- Ona codziennie ______ na zakupy, ale jutro nie ______, bo jest zajęta. (chodzić/iść)
- Oni ______ do Wrocławia jutro pociągiem — rezerwowali bilety już miesiąc temu. (jechać/jeździć)
- Rzadko ______ do kina, ale dziś wyjątkowo ______. (chodzić/iść)
- jeździ / jedzie — "zawsze" (siempre) → hábito = jeździć; "dzisiaj" (hoy) → puntual = jechać. En vehículo.
- chodzić / idę — "lubię chodzić" → infinitivo habitual. "Dzisiaj" + acción concreta = iść.
- chodzi / nie idzie — "codziennie" = hábito; "jutro nie" = acción puntual futura.
- jadą — "jutro" + acción concreta específica = jechać (en vehículo).
- chodzę / idę — "rzadko" = hábito (aunque poco frecuente); "dziś" = puntual.
Ejercicio 2 — Wiedzieć, Umieć o Znać
Completa con el verbo adecuado conjugado correctamente.
- Czy ______ (tú), gdzie jest dworzec główny?
- Ona ______ świetnie gotować i piec ciasta.
- ______ (yo) Kraków bardzo dobrze — studiowałem tam trzy lata.
- Czy ______ (tú) kogoś w tej szkole?
- Nie ______ (yo), kiedy przyjeżdża pociąg z Warszawy.
- On nie ______ pływać — boi się wody.
- wiesz — información sobre dónde está algo = wiedzieć.
- umie — habilidad (gotować, piec) = umieć + infinitivo.
- Znam — conocer un lugar directamente = znać + acusativo.
- znasz — conocer a personas = znać + acusativo.
- wiem — información factual (kiedy = cuándo) = wiedzieć.
- umie — habilidad (pływać) = umieć + infinitivo.
Ejercicio 3 — La hora en polaco
Escribe estas horas en estilo coloquial (informal).
- 7:15 = _______________
- 9:30 = _______________
- 10:45 = _______________
- 8:20 = _______________
- 11:55 = _______________
- 14:30 = _______________ (¡ojo con la trampa!)
- kwadrans po siódmej (cuarto pasado las 7)
- wpół do dziesiątej (a medio camino de las 10 = las 9:30)
- za kwadrans jedenasta (falta un cuarto para las 11)
- dwadzieścia po ósmej (veinte pasado las 8)
- za pięć dwunasta (faltan 5 para las 12)
- wpół do trzeciej (14:30 = ¡a medio camino de las 3 de la tarde! No "wpół do piętnastej")
El ejercicio 6 es la trampa clásica: en estilo coloquial, las 14:30 son "wpół do trzeciej" porque se cuenta como las 2 y media de la tarde (tercera hora después del mediodía).
El cine polaco — Kinoteka: En el texto del libro aparece un programa de la Kinoteka de Varsovia con ciclos de Andrzej Wajda y Krzysztof Kieślowski. Estos son dos de los directores más importantes de la historia del cine europeo. Wajda (1926–2016) ganó el Oscar honorífico por toda su carrera; su trilogía "Człowiek z marmuru" / "Człowiek z żelaza" documenta el movimiento Solidarność. Kieślowski es conocido internacionalmente por "Trois Couleurs" (Azul/Blanco/Rojo) y "La Double Vie de Véronique". Si quieres entender Polonia, ver su cine es una de las mejores formas.
Lekcja 7 — Co dzisiaj robisz? | Clase completa basada en este libro págs. 62–69
Material didáctico elaborado para estudiantes hispanohablantes de nivel A1/A2